विसरलेले म्युच्युअल फंड आणि अनक्लेम्ड MF पैसे कसे शोधायचे (MITRA आणि MF Central)

शेवटची तपासणी: 19 ऑक्टोबर 2026 · MITRA चे सुरुवातीचे पेज लाइव्ह तपासले; निष्क्रिय फोलिओ आणि अनक्लेम्ड रकमेबाबत SEBI च्या नियमांवर आधारित

म्युच्युअल फंडाच्या विसरलेल्या पैशांचे दोन प्रकार

• विसरलेल्या फोलिओमधील युनिट्स. तुम्ही अनेक वर्षांपूर्वी गुंतवणूक केली, फोन, ईमेल किंवा पत्ता बदलला, आणि स्टेटमेंट येणे बंद झाले. युनिट्स अजूनही गुंतवलेल्या आहेत आणि बाजारासोबत वर-खाली होत असतात. 10 वर्षे गुंतवणूकदाराकडून कोणताही व्यवहार झाला नाही पण युनिट्स शिल्लक आहेत, तर फोलिओ निष्क्रिय मानला जातो.
• अनक्लेम्ड पेमेंट. तुम्ही युनिट्स रिडीम केल्या किंवा लाभांश (IDCW) जाहीर झाला, पण पैसे खात्यात जमा होऊ शकले नाहीत, सहसा बँक खाते बंद असल्यामुळे किंवा बँक तपशील चुकीचे असल्यामुळे.

SEBI च्या 2025-26 च्या वार्षिक अहवालानुसार अनक्लेम्ड रिडेम्प्शन आणि लाभांशाची रक्कम ₹3,811 कोटींपेक्षा जास्त होती. यात विसरलेल्या फोलिओमधील युनिट्सचा समावेशही नाही.

हे मार्गदर्शक कोणासाठी आहे

• ज्या गुंतवणूकदारांनी अनेक वर्षांपूर्वी फंड घेतले, अनेकदा एजंट किंवा बँकेमार्फत, आणि मग विसरले
• ज्यांनी मोबाइल नंबर, ईमेल किंवा बँक बदलली आणि ज्यांना स्टेटमेंट मिळणे बंद झाले
• जुन्या नियोक्त्यामार्फत कॉर्पोरेट SIP असलेले कर्मचारी
• दिवंगत गुंतवणूकदाराचे नॉमिनी आणि कायदेशीर वारस

सुरुवात करण्यापूर्वी: हे तयार ठेवा

• PAN, किंवा गुंतवणूकदाराकडे कधीच PAN नसेल तर PEKRN (काही लहान गुंतवणुकींसाठी वापरला जाणारा PAN-सवलत KYC संदर्भ क्रमांक)
• गुंतवणूकदाराचे नाव जुन्या फोलिओवर जसे होते अगदी तसेच
• यांपैकी एक: जुना मोबाइल नंबर, ईमेल, जन्मतारीख किंवा बँक खाते नंबर
• यांपैकी एक: जुना पत्ता, शहर, पिन कोड किंवा नॉमिनीचे नाव
• फंड हाउस किंवा फोलिओ नंबर, आठवत असेल तर (ऐच्छिक)
• OTP साठी वापरणार असलेला मोबाइल नंबर किंवा ईमेल

स्टेप-बाय-स्टेप: MITRA ने विसरलेले फोलिओ कसे शोधायचे

MITRA (Mutual Fund Investment Tracing and Retrieval Assistant) SEBI च्या नियमांनुसार CAMS आणि KFintech या दोन रजिस्ट्रारनी तयार केले आहे. ते एकाच वेळी सर्व फंड हाउसमधील निष्क्रिय आणि अनक्लेम्ड फोलिओ शोधते.

1. MF Central वर MITRA उघडा. सरकारच्या अनक्लेम्ड ॲसेट्स पोर्टलवरील म्युच्युअल फंड कार्डवरूनही तुम्ही इथे पोहोचू शकता.
2. PAN किंवा PEKRN टाका आणि Proceed वर क्लिक करा.
3. पुढच्या स्क्रीनवर गुंतवणूकदाराचे नाव जुन्या फोलिओप्रमाणे, किमान एक मुख्य माहिती (जसे मोबाइल, ईमेल, जन्मतारीख किंवा बँक खाते नंबर) आणि किमान एक अतिरिक्त माहिती (जसे पत्ता, शहर, पिन कोड किंवा नॉमिनीचे नाव) टाका.
4. तुमच्या मोबाइल किंवा ईमेलवर आलेल्या OTP ने व्हेरिफाय करा.
5. रिक्वेस्ट ID लिहून ठेवा. जुळणारे फोलिओ सापडल्यास MITRA ते फंड हाउसच्या नावासह दाखवते, म्हणजे कोणाशी संपर्क साधायचा हे तुम्हाला कळते.

अनक्लेम्ड रिडेम्प्शन आणि लाभांश कसे तपासायचे

1. ज्या फंड हाउसमध्ये गुंतवणूक केली होती त्याच्या वेबसाइटवर जा आणि Unclaimed redemption / dividend शोधा (सहसा Investor services किंवा Investor corner मध्ये).
2. ते जी माहिती मागेल त्यानुसार शोधा, सहसा PAN किंवा फोलिओ नंबर आणि जन्मतारीख.
3. एखादी रक्कम दिसल्यास फोलिओ आणि स्कीम लिहून ठेवा आणि खालील क्लेमच्या स्टेप्सनुसार पुढे जा.

अनक्लेम्ड पेमेंट फंड हाउस एका वेगळ्या कमी जोखमीच्या प्लॅनमध्ये ठेवते. तुम्ही तीन वर्षांच्या आत क्लेम केला, तर मूळ रक्कम आणि त्यावर झालेली सर्व कमाई मिळते. नंतर क्लेम केला तरी मूळ रक्कम मिळते, पण तिसऱ्या वर्षानंतरची कमाई धरली जात नाही. म्हणून लवकर क्लेम करा.

पैसे सापडल्यानंतर: ते क्लेम करणे

1. फंड हाउस किंवा त्याच्या रजिस्ट्रारशी (CAMS किंवा KFintech, जे तुमच्या स्टेटमेंटवर किंवा MITRA च्या निकालात दिसेल) संपर्क साधा.
2. तुमचे KYC जुने असेल किंवा होल्डवर असेल, तर ते अपडेट करा (ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा).
3. तुमचे सध्याचे बँक खाते रद्द केलेल्या चेक किंवा पासबुकच्या प्रतीसह द्या, म्हणजे पैसे जमा होऊ शकतील.
4. अनक्लेम्ड पेमेंटसाठी फंड हाउसचा क्लेम फॉर्म भरा. जुन्या फोलिओतील युनिट्ससाठी तुम्ही अपडेटेड माहितीसह त्या गुंतवलेल्याच ठेवू शकता, किंवा रिडेम्प्शन रिक्वेस्ट देऊ शकता.
5. जे काही जमा कराल त्याच्या प्रती आणि पोचपावती नंबर जपून ठेवा.

गुंतवणूकदाराचे निधन झाले असेल तर

युनिट्स आधी नॉमिनी किंवा कायदेशीर वारसाच्या नावावर कराव्या लागतात. याला ट्रान्समिशन म्हणतात. फंड हाउस किंवा रजिस्ट्रार मृत्यू दाखला, क्लेम करणाऱ्याचे KYC आणि बँक तपशील, आणि ट्रान्समिशन फॉर्म मागेल.

नॉमिनी असेल तर सहसा एवढे पुरेसे असते. नॉमिनी नसेल तर रकमेनुसार कायदेशीर वारसांना वारस दाखला किंवा वारसा प्रमाणपत्र, आणि इतर वारसांची ना-हरकत पत्रे द्यावी लागू शकतात. आमची कागदपत्रांची यादी पहा.

सामान्य अडचणी आणि उपाय

जुन्या फोलिओवर PAN नाही

जुन्या गुंतवणुका कधीकधी PAN शी जोडलेल्या नसत. गुंतवणूकदाराचे नाव आणि MITRA मागेल ती इतर माहिती, जसे जुना मोबाइल नंबर, पत्ता किंवा पिन कोड, वापरून MITRA वर शोधा.

जुना मोबाइल नंबर किंवा ईमेल आता चालत नाही

OTP ने व्हेरिफाय करता येईल असा कोणताही सध्याचा संपर्क वापरा, आणि इतर माहितीने फोलिओ जुळवा. रजिस्ट्रार तुमचे KYC तपासून संपर्क तपशील अपडेट करू शकतो.

फोलिओशी जोडलेले बँक खाते बंद झाले आहे

पेमेंट अनक्लेम्ड राहण्याचे हेच सर्वात सामान्य कारण आहे. रजिस्ट्रारकडे तुमच्या नव्या खात्याच्या रद्द केलेल्या चेकसह बँक मँडेट बदलण्याची विनंती द्या.

KYC ‘on hold’ दाखवत आहे

KYC नोंदणी एजन्सी, तुमचे फंड हाउस किंवा ब्रोकरमार्फत KYC पुन्हा करा किंवा अपडेट करा. KYC वैध होईपर्यंत पेमेंट आणि रिडेम्प्शन होऊ शकत नाहीत.

फसवणुकीपासून सावध रहा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

म्युच्युअल फंडाचे पैसे क्लेम करण्याची काही अंतिम मुदत आहे का?

नाही. विसरलेल्या फोलिओतील युनिट्स गुंतवलेल्याच राहतात, आणि अनक्लेम्ड पेमेंट कधीही क्लेम करता येते, मात्र तीन वर्षांनंतर त्यावर कमाई जोडली जात नाही.

MITRA माझ्या जुन्या गुंतवणुकीचे मूल्य दाखवते का?

MITRA तुमचे विसरलेले फोलिओ कुठे आहेत हे सांगते. सध्याचे मूल्य जाणून घेण्यासाठी आणि बदल करण्यासाठी तुम्हाला फंड हाउस किंवा त्याच्या रजिस्ट्रारशी संपर्क साधावा लागतो.

निष्क्रिय फोलिओसाठी काही दंड आहे का?

नाही. MITRA वर दिसणाऱ्या फोलिओसाठी कोणताही दंड नाही. तो पुन्हा वापरण्यासाठी फक्त तुमची माहिती अपडेट करावी लागते.

मला एजंटची गरज आहे का?

नाही. तुम्ही स्वतः मोफत शोधू आणि क्लेम करू शकता.

अधिकृत लिंक

• MITRA (निष्क्रिय फोलिओ शोध): app.mfcentral.com/links/mitra
• MF Central: mfcentral.com
• फंड हाउस किंवा रजिस्ट्रारविरुद्ध तक्रार: SEBI SCORES
• सरकारचे कॉमन पोर्टल: unclaimedassetsportal.in
• सर्व अधिकृत पोर्टल एकाच ठिकाणी: अधिकृत पोर्टल

शेवटची तपासणी: 19 ऑक्टोबर 2026. नियम आणि पोर्टल बदलत असतात. इथली एखादी गोष्ट पोर्टलशी जुळत नसेल, तर कृपया आम्हाला कळवा.

संबंधित मार्गदर्शक

• दिवंगत व्यक्तीचे पैसे क्लेम करण्यासाठी कागदपत्रांची यादी
• IEPF कडून शेअर्स आणि लाभांश कसे क्लेम करायचे
• अनक्लेम्ड विम्याचे पैसे कसे शोधायचे आणि क्लेम करायचे
• RBI च्या UDGAM पोर्टलवर अनक्लेम्ड बँक ठेवी कशा तपासायच्या
• सर्व मार्गदर्शक पहा

या मार्गदर्शकाविषयी: हे मार्गदर्शक Unclaimed Now संपादकीय टीमने अनक्लेम्ड रिडेम्प्शन आणि लाभांशाची रक्कम आणि निष्क्रिय फोलिओबाबत SEBI चे नियम, आणि MITRA प्लॅटफॉर्मच्या आधारे लिहिले आहे. Unclaimed Now हे स्वतंत्र मार्गदर्शक आहे, सरकारी वेबसाइट नाही. ही सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ला नाही. आम्ही आमचे मार्गदर्शक कसे लिहितो.