IEPF कडून शेअर्स आणि लाभांश कसे क्लेम करायचे (Form IEPF-5, स्टेप-बाय-स्टेप)

शेवटचे अपडेट: 19 ऑक्टोबर 2026 · IEPF ऑथॉरिटीचे परतावा नियम (2024 मध्ये सुधारित) आणि ऑक्टोबर 2025 मधील Form IEPF-5 बदलांवर आधारित

IEPF कडे काय जाते?

• सलग सात वर्षे न दिलेले किंवा अनक्लेम्ड राहिलेले लाभांश
• ते शेअर्स ज्यांच्यावरील लाभांश क्लेम केले गेले नाहीत
• मुदत संपलेल्या कंपनी ठेवी आणि डिबेंचर, आणि त्यांवरील व्याज, जे सात वर्षे अनक्लेम्ड राहिले

शेअर्स IEPF कडे असताना त्यांवर जाहीर झालेले लाभांशही तिथेच ठेवले जातात, आणि शेअर्ससोबत परत क्लेम करता येतात.

आधी तपासा: पैसे अजून कंपनीकडेच आहेत का?

न दिलेला लाभांश सात वर्षांपेक्षा कमी जुना असेल, तर तो अजून IEPF कडे गेलेला नाही. तो अजूनही कंपनीच्या अनपेड डिव्हिडंड खात्यात आहे, आणि तुम्ही तो कोणत्याही IEPF फॉर्मशिवाय थेट कंपनीच्या रजिस्ट्रारकडून (RTA) क्लेम करू शकता.

कंपन्या त्यांच्या वेबसाइटच्या Investors विभागात न दिलेल्या लाभांशांची यादी देतात. कंपनीच्या वार्षिक अहवालात तिच्या रजिस्ट्रारचे नावही असते.

हे मार्गदर्शक कोणासाठी आहे

• ज्या गुंतवणूकदारांकडे कागदी (फिजिकल) शेअर सर्टिफिकेट होते, किंवा जे एखादा जुना फोलिओ विसरले
• ज्यांनी पत्ता किंवा बँक खाते बदलले आणि ज्यांना लाभांश मिळणे बंद झाले
• दिवंगत शेअरधारकाचे नॉमिनी आणि कायदेशीर वारस

सुरुवात करण्यापूर्वी: हे तयार ठेवा

• क्लेम करणाऱ्याच्या नावावर डीमॅट खाते. शेअर्स फक्त डीमॅट खात्यातच परत केले जातात, म्हणून तुमच्याकडे कागदी सर्टिफिकेट असतील तर आधी डीमॅट खाते उघडा.
• तुमचा पूर्ण 16 अंकी डीमॅट खाते नंबर (DP ID आणि क्लायंट ID) आणि तुमच्या ब्रोकर किंवा डिपॉझिटरी पार्टिसिपंटकडून अलीकडची क्लायंट मास्टर लिस्ट
• PAN आणि आधार (NRI: पासपोर्ट, OCI किंवा PIO कार्ड)
• एक बँक खाते आणि रद्द केलेला चेक
• कंपनीचे नाव, आणि असल्यास फोलिओ नंबर किंवा जुने डीमॅट तपशील
• मूळ शेअर सर्टिफिकेट, शेअर्स कागदी स्वरूपात असतील तर
• IEPF कडे ट्रान्सफरबाबत कंपनीने पाठवलेले कोणतेही एन्टायटलमेंट लेटर

स्टेप-बाय-स्टेप: IEPF कडून क्लेम कसा करायचा

1. शोधा. iepf.gov.in वर गुंतवणूकदाराच्या पहिल्या आणि आडनावाने शोधा, आणि कंपनी किंवा फोलिओने निकाल गाळा. कंपनी, शेअर्सची संख्या, रक्कम आणि वर्ष लिहून ठेवा.
2. MCA पोर्टलवर लॉग इन करा. mca.gov.in वर (मोफत) नोंदणी किंवा लॉग इन करा, मग MCA Services, Investor Services मध्ये Form IEPF-5 उघडा. फॉर्मसोबत दिलेले इन्स्ट्रक्शन किट वाचा.
3. फॉर्म भरा. तुम्ही काय क्लेम करत आहात ते निवडा: शेअर्स, रक्कम किंवा दोन्ही. ऑक्टोबर 2025 पासून तुम्ही फक्त ‘Shares’ सुद्धा निवडू शकता. पूर्ण 16 अंकी डीमॅट नंबर टाका: फक्त 8 अंकी क्लायंट ID देणे हे नकाराचे एक सामान्य कारण आहे.
4. व्हेरिफाय करून सबमिट करा. OTP ने तुमचा मोबाइल नंबर आणि ईमेल कन्फर्म करा आणि सबमिट करा. SRN (सर्व्हिस रिक्वेस्ट नंबर) लिहून ठेवा. क्लेमचा मागोवा घेण्यासाठी तो लागेल.
5. डाउनलोड करून सही करा. भरलेला फॉर्म, पोचपावती आणि इन्डेम्निटी बाँड डाउनलोड करा. त्यांवर सही करा, आणि फॉर्मच्या सूचनेनुसार इन्डेम्निटी बाँडवर स्टॅम्प लावा किंवा नोटरी करून घ्या.
6. कागदपत्रे कंपनीला पाठवा. ती कंपनीच्या नोंदणीकृत कार्यालयात तिच्या नोडल ऑफिसरला (IEPF) कुरिअर करा, पाकिटावर ‘Claim for refund from IEPF Authority’ लिहून. सही केलेला फॉर्म आणि पोचपावती, मूळ इन्डेम्निटी बाँड, स्व-साक्षांकित PAN आणि आधार, रद्द केलेला चेक, क्लायंट मास्टर लिस्ट, असल्यास मूळ शेअर सर्टिफिकेट, आणि फॉर्ममध्ये सांगितलेली इतर कोणतीही कागदपत्रे सोबत पाठवा.
7. कंपनी पडताळणी करते. तुमचा क्लेम मिळाल्यापासून 30 दिवसांत तिला IEPF ऑथॉरिटीकडे ऑनलाइन पडताळणी अहवाल पाठवावा लागतो.
8. IEPF ऑथॉरिटी निर्णय घेते. कंपनीचा अहवाल मिळाल्यापासून 60 दिवसांत तिला क्लेम निकाली काढावा लागतो. काही कमी असेल तर तुम्हाला ईमेलने कळवले जाते आणि उत्तर द्यायला सहसा 15 दिवस मिळतात. मंजुरीनंतर शेअर्स तुमच्या डीमॅट खात्यात आणि पैसे बँक खात्यात जमा होतात.

शेअरधारकाचे निधन झाले असेल तर

नॉमिनी किंवा कायदेशीर वारस क्लेम करणारा म्हणून Form IEPF-5 भरतो, मृत्यू दाखला आणि शेअर्सवरील स्वतःच्या हक्काच्या पुराव्यासह.

• नॉमिनी: मृत्यू दाखला आणि कंपनीची नॉमिनेशनची नोंद सहसा पुरेशी असते.
• नॉमिनी नसल्यास: वारस दाखला (तहसीलदार किंवा त्यावरील दर्जाच्या महसूल अधिकाऱ्याने दिलेला), वारसा प्रमाणपत्र किंवा प्रोबेट (मृत्युपत्राला कोर्टाची मंजुरी), त्यासोबत इतर वारसांची ना-हरकत पत्रे आणि नोटरी केलेला इन्डेम्निटी बाँड.

लहान होल्डिंगसाठी नियम वारसा प्रमाणपत्राऐवजी सोपी कागदपत्रे स्वीकारतात, आणि या मर्यादा 2024 मध्ये वाढवल्या गेल्या. तुमच्या प्रकरणाला कोणता संच लागू होतो हे नोडल ऑफिसर सांगतील. मुख्य कागदपत्रांसाठी आमची कागदपत्रांची यादी पहा.

सामान्य अडचणी आणि उपाय

शेअर सर्टिफिकेट हरवले आहेत

प्रतिज्ञापत्र आणि इन्डेम्निटी बाँड, पोलीस तक्रारीची प्रत, आणि अनेक प्रकरणांत एखाद्या मोठ्या वृत्तपत्रात सूचना द्यावी लागू शकते. कंपनीला काय हवे आहे हे ती सांगेल.

नाव किंवा पत्ता कंपनीच्या नोंदीशी जुळत नाही

जुनी माहिती तुमच्याशी जोडणारा पुरावा पाठवा, जसे जुना पासपोर्ट, विवाह प्रमाणपत्र किंवा नाव बदलाचे गॅझेट नोटिफिकेशन.

कंपनीचे विलीनीकरण झाले आहे किंवा तिचे नाव बदलले आहे

IEPF वर कंपनीच्या जुन्या नावानेही शोधा. क्लेम आज अस्तित्वात असलेल्या कंपनीच्या नोडल ऑफिसरकडे जातो.

क्लेम दुरुस्तीसाठी परत पाठवला गेला

तुमच्या SRN ने MCA पोर्टलवर लॉग इन करा, फॉर्म दुरुस्त करा आणि पुन्हा सबमिट करा. IEPF ऑथॉरिटीच्या कोणत्याही ईमेलला दिलेल्या मुदतीत उत्तर द्या, नाहीतर क्लेम नाकारला जाऊ शकतो.

फसवणुकीपासून सावध रहा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

IEPF कडून क्लेम करण्याची काही अंतिम मुदत आहे का?

नाही. गुंतवणूकदार किंवा त्यांचे वारस क्लेम करेपर्यंत शेअर्स आणि लाभांश IEPF ऑथॉरिटीकडेच राहतात.

यासाठी काही खर्च येतो का?

तुम्ही स्वतः फॉर्म भरू शकता. तुमचा खर्च मुख्यतः इन्डेम्निटी बाँडसाठी स्टॅम्प पेपर आणि नोटरी, आणि कुरिअरचा असतो. एजंटला पैसे देणे ऐच्छिक आहे.

याला किती वेळ लागतो?

नियमांनुसार, कंपनीला तुमची कागदपत्रे मिळाल्यापासून मोजून कंपनीच्या पडताळणीसाठी 30 दिवस आणि ऑथॉरिटीच्या निर्णयासाठी 60 दिवसांपर्यंत. अपूर्ण कागदपत्रांच्या क्लेमला जास्त वेळ लागतो, म्हणून पहिल्यांदाच सर्व काही पाठवा.

माझ्याकडे कागदी शेअर सर्टिफिकेट आहेत. ती मला कागदी स्वरूपात परत मिळतील का?

नाही. शेअर्स फक्त डीमॅट खात्यातच परत केले जातात, म्हणून फॉर्म भरण्यापूर्वी डीमॅट खाते उघडा.

अधिकृत लिंक

• IEPF इन्व्हेस्टर सर्च: iepf.gov.in (शोध)
• IEPF परतावा प्रक्रिया: iepf.gov.in (परतावा)
• Form IEPF-5 भरा: mca.gov.in
• लिस्टेड कंपनी किंवा रजिस्ट्रारविरुद्ध तक्रार: SEBI SCORES
• सर्व अधिकृत पोर्टल एकाच ठिकाणी: अधिकृत पोर्टल

शेवटचे अपडेट: 19 ऑक्टोबर 2026. नियम आणि पोर्टल बदलत असतात. इथली एखादी गोष्ट पोर्टलशी जुळत नसेल, तर कृपया आम्हाला कळवा.

संबंधित मार्गदर्शक

• दिवंगत व्यक्तीचे पैसे क्लेम करण्यासाठी कागदपत्रांची यादी
• अनक्लेम्ड विम्याचे पैसे कसे शोधायचे आणि क्लेम करायचे
• RBI च्या UDGAM पोर्टलवर अनक्लेम्ड बँक ठेवी कशा तपासायच्या
• जुन्या PF खात्यातील पैसे कसे शोधायचे आणि क्लेम करायचे
• सरकारचे अनक्लेम्ड ॲसेट्स पोर्टल (unclaimedassetsportal.in) कसे वापरायचे
• विसरलेले म्युच्युअल फंड आणि अनक्लेम्ड MF पैसे कसे शोधायचे (MITRA आणि MF Central)
• सर्व मार्गदर्शक पहा

या मार्गदर्शकाविषयी: हे मार्गदर्शक Unclaimed Now संपादकीय टीमने IEPF Authority (Accounting, Audit, Transfer and Refund) Rules, 2016 (सुधारित), आणि IEPF व MCA च्या अधिकृत मार्गदर्शनाच्या आधारे लिहिले आहे. Unclaimed Now हे स्वतंत्र मार्गदर्शक आहे, सरकारी वेबसाइट नाही. ही सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ला नाही. आम्ही आमचे मार्गदर्शक कसे लिहितो.