अनक्लेम्ड विम्याचे पैसे कसे शोधायचे आणि क्लेम करायचे (LIC आणि इतर विमा कंपन्या)

शेवटची तपासणी: 19 ऑक्टोबर 2026 · बीमा भरोसाची अनक्लेम्ड अमाउंट पेजेस लाइव्ह तपासली; अनक्लेम्ड रकमेबाबत IRDAI च्या नियमांवर आधारित

अनक्लेम्ड विमा रक्कम म्हणजे काय?

विमा कंपनीला पॉलिसीधारक किंवा नॉमिनीला द्यायची असलेली, पण देता न आलेली कोणतीही रक्कम, सहसा कंपनीचा त्यांच्याशी संपर्क तुटल्यामुळे. सामान्य उदाहरणे:

• एंडोमेंट आणि मनी-बॅक पॉलिसींची मॅच्युरिटीची रक्कम जी कधीच घेतली गेली नाही
• सर्व्हायव्हल बेनिफिट: मनी-बॅक पॉलिसीचे नियमित हप्ते
• डेथ क्लेम जिथे कुटुंबाला पॉलिसीबद्दल माहितीच नव्हती
• लॅप्स झालेल्या किंवा रद्द केलेल्या पॉलिसींवरील सरेंडर व्हॅल्यू किंवा प्रीमियम परतावा
• आरोग्य आणि सामान्य विम्याचे क्लेम पेमेंट किंवा परतावे जे खात्यात जमा होऊ शकले नाहीत

विमा कंपन्यांनी ₹1,000 किंवा त्यापेक्षा जास्त अनक्लेम्ड रक्कम आपल्या वेबसाइटवर दाखवणे आणि ही यादी वर्षातून दोनदा अपडेट करणे आवश्यक आहे. 28 फेब्रुवारी 2026 पर्यंत जीवन आणि सामान्य विमा कंपन्यांकडे सुमारे ₹8,974 कोटी अनक्लेम्ड पडून होते, त्यातील बहुतेक जीवन विम्यात.

हे मार्गदर्शक कोणासाठी आहे

• ज्यांनी प्रीमियम भरणे बंद केले किंवा एखादी जुनी पॉलिसी विसरले ते सर्व
• दिवंगत पॉलिसीधारकाचे नॉमिनी
• कायदेशीर वारस, जिथे नॉमिनी नाही किंवा नॉमिनीचेही निधन झाले आहे
• जुन्या नियोक्त्यामार्फत ग्रुप इन्शुरन्स असलेले कर्मचारी

सुरुवात करण्यापूर्वी: हे तयार ठेवा

• पॉलिसीधारकाचे पूर्ण नाव, पॉलिसीवर जसे लिहिले आहे तसे
• त्यांची जन्मतारीख
• विमा कंपनीचे नाव आणि, असेल तर, पॉलिसी नंबर
• PAN (आवश्यक नाही, पण मॅचसाठी मदत होते)
• एक मोबाइल नंबर ज्यावर विमा कंपनी तुमच्याशी संपर्क साधू शकेल

स्टेप-बाय-स्टेप: कसे शोधायचे

पर्याय 1: विमा कंपनीच्या स्वतःच्या वेबसाइटवर शोधा

1. विमा कंपनीचे Unclaimed amount पेज शोधा. ते सहसा फूटरमध्ये किंवा ग्राहक सेवा विभागात असते. IRDAI बीमा भरोसावर प्रत्येक विमा कंपनीच्या अनक्लेम्ड अमाउंट पेजची यादी ठेवते.
2. पॉलिसीधारकाचे नाव आणि जन्मतारीख टाका. प्रत्येक कंपनीच्या शोधात या दोन्ही गोष्टी बंधनकारक आहेत. फॉर्मने मागितल्यास पॉलिसी नंबर किंवा PAN सुद्धा टाका.
3. एखादी नोंद दिसल्यास पॉलिसी नंबर आणि रक्कम लिहून ठेवा, किंवा स्क्रीनशॉट घ्या. क्लेम करताना हेच सांगावे लागेल.

पर्याय 2: बीमा भरोसावरून एकच क्वेरी अनेक कंपन्यांना पाठवा

पॉलिसी कोणत्या कंपनीची होती हे नक्की माहीत नसेल, किंवा कंपनीच्या स्वतःच्या शोधात काहीच सापडले नाही, तेव्हा उपयोगी.

1. bimabharosa.irdai.gov.in उघडा आणि Unclaimed Amount वर क्लिक करा.
2. Submit Unclaimed Amount Query Form निवडा.
3. पॉलिसीधारकाचे नाव, मोबाइल नंबर आणि जन्मतारीख भरा (सर्व बंधनकारक). PAN ऐच्छिक आहे.
4. तुमची संपर्क माहिती भरा. पिन कोड, जिल्हा आणि राज्य बंधनकारक आहेत; Query Details मध्ये तुम्ही छोटी टीपही लिहू शकता.
5. जास्तीत जास्त पाच विमा कंपन्या निवडा आणि प्रत्येकीचा पॉलिसी नंबर टाका. एकाच कंपनीत एकापेक्षा जास्त पॉलिसी असतील, तर नंबर स्वल्पविरामाने (कॉमा) वेगळे करा.
6. संमतीच्या बॉक्सवर टिक करा (तुमची माहिती फक्त तुम्ही निवडलेल्या कंपन्यांशीच शेअर होते) आणि Submit वर क्लिक करा. मग कंपन्या त्यांच्या नोंदी तपासून तुमच्याशी संपर्क साधतात.

बीमा भरोसा स्वतःच इशारा देते की ते कधीही पैसे मागत नाही, आणि तुमच्या खात्यात पैसे पाठवतो असा दावा करणारा कोणताही QR कोड स्कॅन करू नका किंवा कोणतीही लिंक वापरू नका.

मॅच मिळाल्यानंतर: पैसे क्लेम करणे

1. विमा कंपनीशी संपर्क साधा: जवळची शाखा, कस्टमर केअर नंबर किंवा क्लेम ईमेल. पॉलिसी नंबर सांगा.
2. कंपनीचा क्लेम फॉर्म भरा (मॅच्युरिटीच्या रकमेसाठी याला अनेकदा डिस्चार्ज फॉर्म म्हणतात).
3. तुमची कागदपत्रे जमा करा: KYC (ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा, PAN), बँकेचा पुरावा जसे रद्द केलेला चेक किंवा पासबुकची प्रत, आणि मूळ पॉलिसी बाँड.
4. पॉलिसी बाँड हरवला? कंपनी सहसा त्याऐवजी इन्डेम्निटी बाँड (दुसरा दावेदार आल्यास कंपनीला पैसे परत करण्याचे लेखी वचन) मागते.
5. कंपनी तुमच्या बँक खात्यात इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने (NEFT, RTGS किंवा IMPS) पैसे देते, अनक्लेम्ड रकमेवर मिळालेल्या गुंतवणूक उत्पन्नासह.

पॉलिसीधारकाचे निधन झाले असेल तर

नॉमिनी असेल तर, नॉमिनी मृत्यू दाखला, क्लेम फॉर्म, स्वतःचे KYC आणि बँकेचा पुरावा देऊन क्लेम करतो. काही कंपन्या नात्याचा पुरावा किंवा हॉस्पिटलच्या नोंदीही मागतात.

नॉमिनी नसेल, किंवा नॉमिनीचेही निधन झाले असेल, तर कायदेशीर वारस क्लेम करतात. रकमेनुसार कंपनी वारस दाखला, वारसा प्रमाणपत्र किंवा इतर वारसांची ना-हरकत पत्रे मागू शकते.

आमच्या दिवंगत व्यक्तीचे पैसे क्लेम करण्यासाठी कागदपत्रांच्या यादीत सर्व काही एकाच ठिकाणी आहे.

पैसे ज्येष्ठ नागरिक कल्याण निधीत गेले असतील तर?

10 वर्षे अनक्लेम्ड राहिलेली रक्कम विमा कंपन्या ज्येष्ठ नागरिक कल्याण निधीत (SCWF) ट्रान्सफर करतात, जो एक सरकारी निधी आहे. हे वर्षातून एकदा, 1 मार्चपर्यंत होते.

हे पैसे बुडत नाहीत. ट्रान्सफरच्या तारखेपासून 25 वर्षे तुम्ही ते क्लेम करू शकता. अर्ज तरीही विमा कंपनीमार्फतच होतो, जी क्लेम हाताळते. फक्त ती 25 वर्षे संपल्यानंतरच रक्कम कायमची केंद्र सरकारकडे जाते.

सामान्य अडचणी आणि उपाय

पॉलिसी नंबर नाही

बीमा भरोसाच्या क्वेरी फॉर्ममध्ये निवडलेल्या प्रत्येक कंपनीचा पॉलिसी नंबर लागतो. नंबर नसेल, तर कंपनीच्या स्वतःच्या वेबसाइटवरील शोध वापरा, जो नाव आणि जन्मतारखेवर चालतो. तुमचा ID आणि पॉलिसीधारकाची माहिती घेऊन तुम्ही शाखेतही जाऊ शकता.

नाव किंवा जन्मतारीख जुळत नाही

जुन्या पॉलिसींमध्ये जुने स्पेलिंग, फक्त आद्याक्षरे किंवा वेगळी जन्मतारीख असू शकते. वेगवेगळी रूपे वापरून पहा, उदा. ‘Suresh Kumar’ ऐवजी ‘S Kumar’.

कंपनी प्रतिसाद देत नाही किंवा सतत उशीर करते

1. कंपनीच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याला (Grievance Redressal Officer) लिहा. संपर्क माहिती कंपनीच्या वेबसाइटवर असते.
2. उत्तर आले नाही, किंवा तुमचे समाधान झाले नाही, तर बीमा भरोसा वर तक्रार नोंदवा. पोर्टलनुसार तक्रारींची दखल 14 दिवसांत घेतली जाते. तुम्ही IRDAI च्या टोल-फ्री नंबर 155255 किंवा 1800 4254 732 वर कॉलही करू शकता.
3. कंपनीने तुमची तक्रार फेटाळली किंवा 30 दिवसांत उत्तर दिले नाही, तर तुम्ही विमा लोकपालाकडे (Insurance Ombudsman) जाऊ शकता. हे मोफत आहे आणि वकिलाची गरज नाही.

फसवणुकीपासून सावध रहा

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सर्व विमा कंपन्यांमध्ये शोधणारी एकच वेबसाइट आहे का?

एकच एकत्रित डेटाबेस नाही. बीमा भरोसा एका वेळी एक क्वेरी पाच कंपन्यांपर्यंत पाठवते, आणि प्रत्येक कंपनीच्या स्वतःच्या अनक्लेम्ड अमाउंट पेजची यादी देते. सरकारचे कॉमन पोर्टल unclaimedassetsportal.in सुद्धा याच पेजेसशी जोडते.

क्लेम करण्याची काही अंतिम मुदत आहे का?

प्रत्यक्षात, नाही. पैसे 10 वर्षे विमा कंपनीकडे राहतात, आणि नंतर पुढील 25 वर्षे ज्येष्ठ नागरिक कल्याण निधीतून क्लेम करता येतात.

मला व्याज मिळेल का?

विमा कंपन्यांनी अनक्लेम्ड रकमेची गुंतवणूक करणे आणि क्लेम केल्यावर मूळ रकमेसोबत त्यावर मिळालेले गुंतवणूक उत्पन्नही देणे आवश्यक आहे.

मला एजंट किंवा वकिलाची गरज आहे का?

नाही. तुम्ही स्वतः मोफत शोधू आणि क्लेम करू शकता. वकिलाची गरज फक्त वारसांमध्ये वाद असेल तरच लागते.

अधिकृत लिंक

• IRDAI बीमा भरोसा (अनक्लेम्ड अमाउंट क्वेरी आणि तक्रारी): bimabharosa.irdai.gov.in
• प्रत्येक विमा कंपनीच्या अनक्लेम्ड अमाउंट पेजची यादी: बीमा भरोसावरील कंपन्यांची यादी
• LIC ची अनक्लेम्ड रक्कम: licindia.in
• विमा लोकपाल: cioins.co.in
• IRDAI टोल-फ्री हेल्पलाइन: 155255 किंवा 1800 4254 732
• सर्व अधिकृत पोर्टल एकाच ठिकाणी: अधिकृत पोर्टल

शेवटची तपासणी: 19 ऑक्टोबर 2026. नियम आणि पोर्टल बदलत असतात. इथली एखादी गोष्ट पोर्टलशी जुळत नसेल, तर कृपया आम्हाला कळवा.

संबंधित मार्गदर्शक

• दिवंगत व्यक्तीचे पैसे क्लेम करण्यासाठी कागदपत्रांची यादी
• दिवंगत आई-वडिलांच्या बँक खात्यातील पैसे कसे क्लेम करायचे
• RBI च्या UDGAM पोर्टलवर अनक्लेम्ड बँक ठेवी कशा तपासायच्या
• जुन्या PF खात्यातील पैसे कसे शोधायचे आणि क्लेम करायचे
• सरकारचे अनक्लेम्ड ॲसेट्स पोर्टल (unclaimedassetsportal.in) कसे वापरायचे
• सर्व मार्गदर्शक पहा

या मार्गदर्शकाविषयी: हे मार्गदर्शक Unclaimed Now संपादकीय टीमने पॉलिसीधारकांच्या अनक्लेम्ड रकमेबाबत IRDAI चे नियम आणि बीमा भरोसा पोर्टलच्या आधारे लिहिले आहे. Unclaimed Now हे स्वतंत्र मार्गदर्शक आहे, सरकारी वेबसाइट नाही. ही सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर किंवा आर्थिक सल्ला नाही. आम्ही आमचे मार्गदर्शक कसे लिहितो.